Chiny wobec globalnych kryzysów: „kultura powściągliwości”

Nadzieje Zachodu na podjęcie większej odpowiedzialności na świecie przez Chiny okazały się płonne

Full text available in English
Also available in

Według ostatniego wydania China Analysis opublikowanego przez Europejską Radę Spraw Zagranicznych i Asia Centre, nadzieje Zachodu, że Chiny wezmą większą odpowiedzialność za zarządzanie międzynarodowymi kryzysami zostaną najprawdopodobniej kompletnie rozwiane. Z publikacji płynie konkluzja, że tzw. chińska „kultura powściągliwości” – wyrażenie zapożyczone z terminologii niemieckiej polityki zagranicznej – będzie kontynuowana poprzez wzbranianie się przed podjęciem roli „odpowiedzialnego gracza”. Chiny będą uczestniczyć w rozwiązywaniu problemów międzynarodowych tylko wówczas, gdy ich żywotne narodowe interesy zostaną bezpośrednio zagrożone i nie będą dalej mogły być „pasażerem na gapę”.

Publikacja “China and Global Crises: The „Culture of Reluctance” bada chińskie nastawienie wobec Afganistanu, Iraku, Mali, Pakistanu i Ukrainy omawiając przy tym głębokie podejrzenia Chin co do ukrytych motywów zaangażowania w sprawy międzynarodowe innych potęg. Ukazuje ponadto jak chińscy analitycy widzą Stany Zjednoczone, które wg nich manipulują by wciągnąć Państwo Środka w zawirowania związane z Irakiem i Bliskim Wschodem.

Tegoroczny zarzut Prezydenta Obamy, który dotyczył tego, że Chiny przez ostatnie trzydzieści lat były niejako „pasażerem na gapę” w sprawach międzynarodowych spotkał się z cierpką odpowiedzią Pekinu, który oskarżył Stany Zjednoczone o bycie jednocześnie „najeźdźcą” i „dezerterem” w Iraku, podczas gdy Chiny były „strażnikiem pokoju”, „partnerem” i „odnowicielem”.

Wspólna publikacja ECFR i Asia Centre zawiera wnioski wskazujące, że Chiny bardzo starannie wybierają sprawy, w które się angażują. Ich globalna aktywność jest motywowana pragnieniem ochrony swoich własnych interesów oraz poprawą swojego wizerunku międzynarodowego. W opracowaniu znajdują się również następujące sugestie:

  • Chiny będą musiały zaangażować się w sposób pozamilitarny w afgański proces pokojowy, ponieważ wycofanie amerykańskich i europejskich wojsk mogłoby wpłynąć na bezpieczeństwo w sąsiadującej prowincji Sinciang. Mogłoby to ułatwić przedostanie się terroryzmu i „gospodarki narkotykowej” przez chińskie granice, podobnie jak zagrozić bezpieczeństwu chińskich inwestycji w Afganistanie związanych z przemysłem wydobywczym i infrastrukturą.
  • Zagrożenie ze strony islamskiego terroryzmu skłoniło Pekin do wojskowego udziału w misji pokojowej ONZ w Mali, ze względu na ochronę swoich inwestycji w regionie.
  • Pakistan ma ogromne strategiczne znaczenie dla Chin, a wojskowe i handlowe relacje między oboma państwami są bliskie od ponad sześciu dekad. Niemniej jednak, pomimo zwiększonej współpracy antyterrorystycznej, utworzenie ekonomicznego korytarza, który daje Chinom dojście to Morza Arabskiego i Oceanu Indyjskiego jest utrudnione ze względu na niepewną sytuację w dziedzinie bezpieczeństwa.
  • Podczas gdy ciągle jest trudno oszacować wszystkie konsekwencje ukraińskiego kryzysu, niektórzy analitycy wierzą, że chińska gospodarka  zyska na nałożeniu europejskich i amerykańskich sankcji na Rosję.

W swoim wprowadzeniu do analizy Francois Godement, Dyrektor China and Asia Programme w ECFR, komentuje: „Chiny posiadają raczej interesy niż przyjaciół i te interesy sugerują przede wszystkim by zachować ostrożność. Wyłania się z tego całościowy obraz, w którym Chiny są zbyt powściągliwe by zachowywać się jak wielka potęga i które decydują o swoim zaangażowaniu na podstawie uważnego studium każdego poszczególnego przypadku. Być może najważniejszym jest to, że swoją „twardą siłę” trzymają w rezerwie wobec swojego najbliższego sąsiedztwa.”